Ernst Ludwig Kirchner
Retrospektywa
23 kwietnia - 25 lipca 2010
Städel Museum Frankfurt a/Main

Ernst Ludwig Kirchner (1880-1938), współtwórca i aktywny członek artystycznej grupy Der Brücke (‘Most’), jeden z największych ekspresjonistów niemieckich – wywarł swą twórczością trwały wpływ na rozwój modernizmu w sztuce europejskiej pierwszej połowy XX wieku. Dla uhonorowania znaczenia i pozycji tego wielkiego artysty w świecie  współczesnej sztuki frankfurckie Museum Städel prezentuje wielką retrospektywę życia i twórczości Ernsta Ludwiga Kirchnera, pierwszą o takim wymiarze od 30 lat w Niemczech: w salach wystawowych słynnego muzeum wystawionych zostało w kwietniu ponad 180 dzieł artysty ze wszystkich jego okresów twórczości: od wczesnego, pełnego artystycznego dojrzewania, poprzez okres Der Brücke z jego charakterystycznymi aktami; i dalej, poprzez okres berliński zdominowany przez sceny miejskie i trudny czas wojny – aż po okres ostatni: czasy wielkich gór i Davos, z nieznanymi szerzej dotychczas i zaskakującymi pracami Kirchnera z ostatnich lat życia.

Dzięki uprzejmości Przyjaciół Sztuki z Frankfurtu mamy przyjemność zaprezentować Państwu obszerne fragmenty tej przebogatej wystawy. Dziękujemy.

Już jutro otworzymy dla Państwa wypełnioną wielkimi dziełami sztuki galerię Ernsta Ludwiga Kirchnera na naszym portalu i opiszemy ze szczegółami frankfurcką wystawę. Za to już dzisiaj proponujemy tradycyjny, krótki przegląd portretów artysty z kolejnych faz jego życia. 

Rok 1902, Chemnitz, Ernst Ludwig Kirchner ma wtedy 22 lata i studiuje
w Technische Hochschule w Dreźnie:  wtedy zaczyna się jego malarska pasja.

W swojej pracowni w Berlinie, ze świeżo poznaną Erną Schilling, swoją dozgonną partnerką:
prawdopodobnie to lata 1912/13, ELK ma 32 lub 33 lata.

Rok 1915, trwa wielka wojna, ELK ma 35 lat: to okres głębokiej traumy i załamania psychicznego,
z których niełatwo mu potem było się wyleczyć.

Autoportret człowieka przerażonego tym wszystkim, co na wojnie zobaczył i przeżył:
jest rok 1919, ELK dobiega czterdziestu lat.

Z Erną Schilling i Walterem Kirchnerem przed swym domem w Davos, rok 1923. ELK ma 43 lata.

Autoportret z mniej więcej 1925 roku (45 lat).

Przed swym ostatnim domem w Davos, na trzy lata przed śmiercią. Ernst Ludwig Kirchner ma 55 lat.
Dwa lata wcześniej zostaje okrzyknięty ‘zdegenerowanym artystą’ i zmuszony do rezygnacji z profesury
w Akademii Sztuki w Berlinie.  W 1937 roku ponad 600 jego dzieł znajdujących się w państwowych muzeach
i galeriach niemieckich zostaje skonfiskowanych i usuniętych z przestrzeni publicznej. Wiele z nich zostało zniszczonych.

W marcu 1938 roku, po wkroczeniu wojsk hitlerowskich do Austrii, obawiając się, że jego dzieła wpadną w ręce nazistów – Ernst Ludwig Kirchner niszczy wiele swych prac zgromadzonych w jego szwajcarskim domu: oddziały wojsk niemieckich znajdowały się wówczas zaledwie 20 kilometrów od Davos. 15 czerwca 1938 – 72 lata temu – artysta nie wytrzymuje psychicznie: strzela sobie dwukrotnie w serce nieopodal swego domu. Umiera w wieku 58 lat.

Wystawa w Städel Museum rozpoczyna się wątkiem autobiograficznym Artysty, prezentacją najważniejszych autoportretów z różnych faz jego życia: w naszej galerii znajdziecie ich Państwo całkiem już sporo, podobnie jak fotografii Ernsta Ludwiga Kirchnera. Zaraz po takim wprowadzeniu wkraczamy w okres jego wczesnej twórczości i artystycznego dojrzewania: aż do 1910 roku chyba Kirchner tworzył obrazy, w których łatwo dostrzec można próby odnalezienia własnego artystycznego ‘ja’ pośród sztuki impresjonistów, symbolistów i fowistów – a najbardziej chyba w związkach z twórczością Vincenta Van Gogha, Henri Matisse’a i Edvarda Muncha. Znajdziemy tam między innymi obraz, na którym wpływ Matisse’a na sztukę młodego Kirchnera jest prawdopodobnie najbardziej dostrzegalny: Wypoczywająca kobieta w białej koszuli z 1909 roku. Obraz ten, wystawiony na publiczny pokaz chyba dopiero po raz pierwszy, znajduje się na drugiej – przez wiele lat wewnętrznej - stronie płótna, na którym w latach 1922/23 Kirchner namalował swą o wiele bardziej znaną Nagą kobietę przy oknie. Może to powodowało, że przez długi czas obraz ten traktowany był jako dzieło o mniejszym znaczeniu, całkowicie zresztą niesłusznie.

Trzecia część wystawy koncentruje się już na ‘ekspresjonistycznym’ okresie twórczości współtwórcy ‘Mostu’: to były owe słynne czasy drezdeńskie, kiedy to wspólnie z innymi członkami i sympatykami Der Brücke Kirchner skutecznie bulwersował konserwatywno-akademicki świat sztuki Niemiec Wilhelma II stosowanymi przez siebie rażącymi kolorami i kompozycjami o nieco zdeformowanej perspektywie – wprowadzając jednak szybko ten szalony wówczas styl malarstwa do czołówki światowej awangardy. Ale bulwersowała chyba nie tylko sztuka tworzona przez tych ludzi – może nawet bardziej bulwersował wtedy otoczenie styl życia tych młodych ludzi i ich cokolwiek nazbyt swobodne obyczaje: spotykali się w swoich pracowniach, aby pracować wspólnie z dala od społecznych konwenansów i nie tylko aby w nich pracować; poszukiwali oni wtedy idealnej harmonii zmysłów zarówno w życiu, jak i działalności twórczej – i czynili to niejednokrotnie z wielką fantazją. Jednym z najważniejszych dzieł Kirchnera z tego okresu prezentowanych we Frankfurcie jest ‘Stojąca Naga Kobieta w Kapeluszu’ – obraz, do którego namalowania zainspirowały artystę dwie podobizny ‘Venus’ Łukasza Cranacha Starszego z lat trzydziestych XVI wieku: ta ze zbiorów Städel i inna jeszcze, w kolekcji Villa Borghese w Rzymie.  

Wciąż jesteśmy opóźnieni, ale ZAPRASZAMY do naszej galerii.
CDN