Picasso: Themes and Variations
The Museum of Modern Arts, New York
March 28–August 30, 2010
The Paul J. Sachs Prints and Illustrated Books Galleries

W Muzeum Sztuki Współczesnej w Nowym Jorku od 16 marca ma miejsce wielkie wydarzenie: Picasso: Tematy i Wariacje. Wystawa prezentuje ponad 100 prac graficznych Pabla Picassa ze zbiorów MoMA, a wśród nich te wielkie, wspaniałe i ulubione przeze mnie sceny z niecierpliwymi Faunami, zakochanym Minotaurem i śpiącą ufnie kobietą.

Najpierw zapraszam Państwa na scenę z tym właśnie strasznie niecierpliwym Faunem: on klęczy przed Swą Panią i odgarnia wszystko to, co go od niej oddziela. To był chyba bardzo napalony Faun, a ONA wtedy spała tak słodko.

Mino, spotkawszy na swej drodze urodziwą Panią Centaur, nie był już tak bardzo wtedy delikatny. Chyba zażądał tej największej w damsko-męskim świecie bliskości i niewykluczone, że ją wtedy w końcu otrzymał. Ale nigdy taki Mino w życiu wiedzieć nie będzie, czy ONA też wtedy chciała tego samego.

Ale to jeszcze nic.. Zawsze potem przychodzi czas, kiedy okrutny gwałciciel przemienia się w najbardziej czułego kochanka i zaczyna już wielbić to wszystko takie cudowne.. A ONO wcale nie protestuje…

Nigdzie chyba dotąd lepiej nie pokazano, czym dla Pabla Picasso była sztuka grafiki. Ten niezwykle wszechstronny artysta tworzył niemal w każdym gatunku i technice: malował i rzeźbił, lepił, zdobił i wypalał ceramikę. Ale w graficznych pracach Hiszpana było chyba coś bardzo szczególnego: oddawały one być może najbardziej spośród wszystkich jego dzieł – i na niemal każdym etapie jego długiego życia - bardzo osobiste i intymne stany ducha tego mężczyzny. Dlatego też ta wystawa w nowojorskim Museum of Modern Art jest niezwykle chyba cenna dla miłośników wielkiej sztuki życia.    

Jako młody artysta Pablo Picasso nabył dla siebie niewielką prasę drukarską i odtąd grafika stała się stałym fragmentem jego twórczości. Pierwsze cykle jego akwafort i suchej igły poświęcone były tematom najchętniej przez niego poruszanym w Błękitnym i Różowym okresie twórczości: ubóstwu, samotności, opuszczeniu. Znakomitym przykładem może tu być słynny Frugal Repast z 1904 roku, scena z dwojgiem samotnych nędzarzy przy niemal pustym stole.

Prawdopodobnie aż do połowy lat dwudziestych XX wieku, wraz ze zmianami w stylach i artystycznych upodobaniach Picassa – po ‘kolorowych’ okresach przyszła fascynacja kubizmem – twórczość graficzna artysty ewoluowała nieuchronnie w kierunku abstrakcji. Ale już chwilę potem, na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych, Picasso ponownie odkrył w grafice niezwykłą potęgę wyrazu – wtedy to już stała się ona dla niego środkiem przekazu równie ważnym, co malarstwo: w swych narracyjnych, często fabularyzowanych - niczym w konwencji komiksu - cyklach swych sztychów i rycin artysta potrafił zawierać treści niezwykle pełne i bogate, snuć opowieści fantastyczne i zmyślone, ale zawsze będące refleksem jakiejś prawdy – i czynił to z ekspresją co najmniej równą tej na jego mistrzowskich płótnach. Grafika stała się dla niego swoistym ‘pisaniem prawdziwej fikcji’.

W początkach lat 30-tych zaczęły powstawać te pierwsze świetne cykle scen z wymyślonymi lub mitycznymi stworzeniami: fikcja i baśń splatały się w nich w niezwykłą nową rzeczywistość, w której wszystko było tak naprawdę możliwe. Pojawiały się w nich motywy zabawy i radości życia, ale też wątki agresji i walki, przemocy i gwałtu; zobaczymy w nich bardzo dużo zachwytu dla kobiecości i jeszcze więcej towarzyszącego mu męskiego pożądania. I te motywy w twórczości Wielkiego Minotaura przewijały się odtąd do samego końca jego drogi: nosiły różne postaci i różne imiona, były kobietami jego życia, były Rafaelem i Fornariną, faunami i satyrami, były nimfami o różnych twarzach i jakże różnych kształtach powabnego ciała. Bo też w żadnym chyba gatunku uprawianej przez siebie twórczości ten wielki artysta nie oddawał z równą maestrią czaru chwili spotkania pierwiastka męskiego z żeńskim, jego wtedy wielkiej, kosmicznej tajemnicy oraz nieprawdopodobnej sekwencji zdarzeń i męskich skojarzeń, które z takiego spotkania wynikały..

Zapraszam Państwa na obszerne fragmenty nowojorskiej wystawy w naszej galerii, a także do samego Museum of Modern Art. W odrębnej impresji opowiemy Państwu o niektórych grafikach Pabla Picassa prezentowanych dzisiaj w MoMA: tych, które przedstawiają kolejne fascynacje tego mężczyzny – Kobiety Jego Życia..